Chuyen biet tu son
Search for:
𝐂𝐎̂𝐍𝐆 𝐂𝐔̣ Đ𝐈𝐄̂̀𝐔 𝐇𝐎̀𝐀 𝐂𝐀̉𝐌 𝐗𝐔́𝐂 𝐂𝐇𝐎 𝐓𝐑𝐄̉ Đ𝐀̣̆𝐂 𝐁𝐈𝐄̣̂𝐓
Đối với trẻ đặc biệt, việc giúp các con nhận diện và quản lý cảm xúc của mình là một trong những thử thách lớn nhất nhưng cũng ý nghĩa nhất. Con thường chưa có đủ ngôn ngữ để diễn tả sự khó chịu, dẫn đến những hành vi bùng nổ, la hét hoặc thu mình.
Bộ công cụ điều hoà cảm xúc không chỉ đơn thuần là những trò chơi, mà là những kỹ thuật dựa trên nền tảng điều hòa giác quan và hơi thở. 𝑯𝒆̣̂ 𝒕𝒉𝒐̂́𝒏𝒈 𝒈𝒊𝒂́𝒐 𝒅𝒖̣𝒄 𝑪𝒉𝒖𝒚𝒆̂𝒏 𝒃𝒊𝒆̣̂𝒕 𝑻𝒖̛̀ 𝑺𝒐̛𝒏 sẽ giúp bố mẹ hiểu khi nào nên áp dụng từng phương pháp để mang lại hiệu quả tốt nhất con.
1. 𝑵𝒉𝒐́𝒎 Đ𝒊𝒆̂̀𝒖 𝑯𝒐̀𝒂 𝑸𝒖𝒂 𝑯𝒐̛𝒊 𝑻𝒉𝒐̛̉ 𝒗𝒂̀ 𝑺𝒖̛̣ 𝑻𝒂̣̂𝒑 𝑻𝒓𝒖𝒏𝒈.
– 𝐇𝐢́𝐭 𝐓𝐡𝐨̛̉ 𝐒𝐚̂𝐮:
– Tác dụng: Cung cấp oxy, làm chậm nhịp tim, giúp hệ thần kinh chuyển từ trạng thái chiến đấu hoặc bỏ chạy sang trạng thái thư giãn.
– Phù hợp với: Trẻ đang có dấu hiệu hoảng loạn, lo lắng hoặc bắt đầu căng thẳng. Rất tốt cho trẻ dễ bị quá tải cảm xúc (meltdown).
– Đ𝐞̂́𝐦 đ𝐞̂́𝐧 𝟏𝟎:
– Tác dụng: Tạo ra một khoảng nghỉ nhận thức, buộc não bộ phải rời xa tác nhân gây giận dữ để tập trung vào con số.
– Phù hợp với: Trẻ có xu hướng bốc đồng, trẻ gặp khó khăn trong việc kiểm soát cơn giận tức thời.
– 𝐓𝐡𝐨̂̉𝐢 𝐋𝐨̂𝐧𝐠 𝐕𝐮̃ / 𝐓𝐡𝐨̂̉𝐢 𝐁𝐨𝐧𝐠 𝐁𝐨́𝐧𝐠:
– Tác dụng: Đây là cách biến việc kiểm soát hơi thở thành một trò chơi trực quan. Giúp trẻ điều tiết cường độ luồng hơi.
– Phù hợp với: Trẻ hiếu động, trẻ gặp khó khăn với các bài tập thở khô khan. Hành động thổi bong bóng rất hiệu quả để cắt đứt cơn khóc nhè hoặc hành vi lặp đi lặp lại.
𝟐. 𝐍𝐡𝐨́𝐦 𝐆𝐢𝐚̉𝐢 𝐓𝐨̉𝐚 𝐐𝐮𝐚 𝐓𝐢𝐞̂́𝐩 𝐗𝐮́𝐜 𝐆𝐢𝐚́𝐜 𝐐𝐮𝐚𝐧
– 𝐂𝐡𝐨̛𝐢 𝐯𝐨̛́𝐢 Đ𝐚̂́𝐭 𝐍𝐚̣̆𝐧:
– Tác dụng: Giải phóng năng lượng thừa qua đôi bàn tay, cung cấp kích thích xúc giác mạnh.
– Phù hợp với: Trẻ có hành vi cắn móng tay, bứt rứt tay chân hoặc trẻ cần tìm kiếm cảm giác.
– 𝐎̂𝐦 𝐆𝐚̂́𝐮 𝐁𝐨̂𝐧𝐠 / 𝐍𝐠𝐡𝐞 𝐍𝐡𝐚̣𝐜 𝐄̂𝐦 𝐍𝐡𝐞̣:
– Tác dụng: Tạo cảm giác an toàn, được che chở và xoa dịu hệ thống tiền đình/thính giác.
– Phù hợp với: Trẻ bị nhạy cảm quá mức với âm thanh môi trường hoặc trẻ đang rơi vào trạng thái u buồn, thu mình.
𝟑. 𝐍𝐡𝐨́𝐦 𝐒𝐚́𝐧𝐠 𝐓𝐚̣𝐨 𝐯𝐚̀ 𝐓𝐫𝐮̛̣𝐜 𝐐𝐮𝐚𝐧 𝐇𝐨́𝐚
– 𝐕𝐞̃ 𝐡𝐨𝐚̣̆𝐜 𝐓𝐨̂ 𝐌𝐚̀𝐮:
– Tác dụng: Chuyển hóa cảm xúc không lời thành hình ảnh. Giúp trẻ diễn đạt những gì không nói được bằng lời.
– Phù hợp với: Trẻ khó khăn về ngôn ngữ hoặc trẻ mắc chứng lo âu xã hội.
– 𝐓𝐮̛𝐨̛̉𝐧𝐠 𝐓𝐮̛𝐨̛̣𝐧𝐠 Đ𝐢̣𝐚 Đ𝐢𝐞̂̉𝐦 𝐇𝐚̣𝐧𝐡 𝐏𝐡𝐮́𝐜 / 𝐍𝐠𝐚̆́𝐦 Đ𝐚́𝐦 𝐌𝐚̂𝐲:
– Tác dụng: Kỹ thuật rời xa tạm thời khỏi thực tại căng thẳng để đưa tâm trí vào không gian thư giãn.
– Phù hợp với: Trẻ có trí tưởng tượng phong phú nhưng dễ bị ám ảnh bởi những tình huống tiêu cực vừa xảy ra.
𝟒. 𝐊𝐡𝐨̂𝐧𝐠 𝐆𝐢𝐚𝐧 𝐑𝐢𝐞̂𝐧𝐠 𝐓𝐮̛
– 𝐆𝐨́𝐜 𝐘𝐞̂𝐧 𝐓𝐢̃𝐧𝐡:
– Tác dụng: Giảm tối đa các kích thích từ môi trường (ánh sáng, tiếng động, con người) để trẻ tự phục hồi.
– Phù hợp với: Trẻ bị quá tải giác quan. Đây là phương pháp “vàng” cho trẻ tự kỷ khi môi trường xung quanh quá hỗn loạn.
𝑀𝑜̂̃𝑖 đ𝑢̛́𝑎 𝑡𝑟𝑒̉ 𝑙𝑎̀ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑐𝑎́ 𝑡ℎ𝑒̂̉ 𝑑𝑢𝑦 𝑛ℎ𝑎̂́𝑡 𝑣𝑜̛́𝑖 ℎ𝑒̣̂ 𝑡ℎ𝑜̂́𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑎̂̀𝑛 𝑘𝑖𝑛ℎ 𝑣𝑎̀ 𝑐𝑎́𝑐ℎ 𝑝ℎ𝑎̉𝑛 𝑢̛́𝑛𝑔 𝑘ℎ𝑎́𝑐 𝑛ℎ𝑎𝑢. 𝐾ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑐𝑜́ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑝ℎ𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 𝑝ℎ𝑎́𝑝 𝑛𝑎̀𝑜 𝑙𝑎̀ 𝑣𝑎̣𝑛 𝑛𝑎̆𝑛𝑔 𝑐ℎ𝑜 𝑡𝑎̂́𝑡 𝑐𝑎̉ 𝑐𝑎́𝑐 𝑐𝑜𝑛, 𝑛ℎ𝑢̛𝑛𝑔 𝑐𝑜́ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑛𝑔𝑢𝑦𝑒̂𝑛 𝑡𝑎̆́𝑐 𝑐ℎ𝑢𝑛𝑔: 𝐵𝑎 𝑚𝑒̣ ℎ𝑎̃𝑦 𝑑𝑎̣𝑦 𝑐𝑜𝑛 𝑐𝑎́𝑐 𝑘𝑦̃ 𝑡ℎ𝑢𝑎̣̂𝑡 𝑛𝑎̀𝑦 𝑘ℎ𝑖 𝑡𝑟𝑒̉ đ𝑎𝑛𝑔 𝑜̛̉ 𝑡𝑟𝑎̣𝑛𝑔 𝑡ℎ𝑎́𝑖 𝑏𝑖̀𝑛ℎ 𝑡𝑖̃𝑛ℎ 𝑛ℎ𝑎̂́𝑡.
Đ𝑎̆̀𝑛𝑔 𝑠𝑎𝑢 𝑚𝑜̂̃𝑖 ℎ𝑎̀𝑛ℎ 𝑣𝑖 𝑘ℎ𝑜́ 𝑘ℎ𝑎̆𝑛 𝑐𝑢̉𝑎 𝑐𝑜𝑛 𝑙𝑢𝑜̂𝑛 𝑙𝑎̀ 𝑚𝑜̣̂𝑡 𝑡ℎ𝑜̂𝑛𝑔 đ𝑖𝑒̣̂𝑝 𝑐𝑎̂̀𝑛 đ𝑢̛𝑜̛̣𝑐 𝑡ℎ𝑎̂́𝑢 ℎ𝑖𝑒̂̉𝑢 𝑣𝑎̀ 𝑥𝑜𝑎 𝑑𝑖̣𝑢 𝑏𝑎̆̀𝑛𝑔 𝑡𝑖̀𝑛ℎ 𝑦𝑒̂𝑢 𝑡ℎ𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 𝑐𝑢̀𝑛𝑔 𝑠𝑢̛̣ 𝑘𝑖𝑒̂𝑛 𝑛ℎ𝑎̂̃𝑛. 𝐾ℎ𝑖 𝑐ℎ𝑢́𝑛𝑔 𝑡𝑎 𝑘𝑖𝑒̂𝑛 𝑡𝑟𝑖̀ 𝑐𝑢̀𝑛𝑔 𝑐𝑜𝑛 𝑡ℎ𝑢̛̣𝑐 ℎ𝑎̀𝑛ℎ ℎ𝑎̀𝑛𝑔 𝑛𝑔𝑎̀𝑦 𝑡ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑞𝑢𝑎 𝑐𝑎́𝑐 ℎ𝑜𝑎̣𝑡 đ𝑜̣̂𝑛𝑔 𝑣𝑢𝑖 𝑐ℎ𝑜̛𝑖, 𝑛ℎ𝑢̛̃𝑛𝑔 𝑐ℎ𝑖𝑒̂́𝑛 𝑙𝑢̛𝑜̛̣𝑐 𝑛𝑎̀𝑦 𝑠𝑒̃ 𝑑𝑎̂̀𝑛 𝑡𝑟𝑜̛̉ 𝑡ℎ𝑎̀𝑛ℎ 𝑝ℎ𝑎̉𝑛 𝑥𝑎̣ 𝑡𝑢̛̣ 𝑛ℎ𝑖𝑒̂𝑛, 𝑔𝑖𝑢́𝑝 𝑡𝑟𝑒̉ 𝑡𝑢̛̣ 𝑡𝑖𝑛 ℎ𝑜̛𝑛 𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑣𝑖𝑒̣̂𝑐 𝑘𝑖𝑒̂̉𝑚 𝑠𝑜𝑎́𝑡 𝑏𝑎̉𝑛 𝑡ℎ𝑎̂𝑛.
T𝐇Ử N𝐆A𝐘 𝟓 𝐂H𝐈Ế𝐍 𝐋Ư𝐎̛̣C N𝐀̀Y Đ𝐄̂̉ 𝐂O𝐍 𝐓Ậ𝐏 𝐓R𝐔N𝐆 𝐇Ọ𝐂 𝐁À𝐈.
Một số trẻ gặp khó khăn trong việc duy trì sự tập trung chú ý như: khó ngồi yên khi học hoặc làm bài, nhìn quanh, nghịch bút, hoặc chạy đi chỗ khác hay con thường bỏ dở giữa chừng, không hoàn thành nhiệm vụ.
Điều này khiến việc học trở nên rất căng thẳng ảnh hưởng rất nhiều đến quá trình học tập của con.
Dưới đây là 5 chiến lược đơn giản cha mẹ có thể thử ngay để con tập trung học bài hơn nhé:
⏰𝘽𝒂̆́𝙩 đ𝒂̂̀𝙪 𝙫𝒐̛́𝙞 𝙩𝒉𝙤̛̀𝒊 𝒈𝙞𝒂𝙣 𝙧𝒂̂́𝙩 𝙣𝒈𝙖̆́𝒏: Nhiều cha mẹ mong con ngồi học 20–30 phút ngay từ đầu. Điều này thường quá sức với trẻ. Hãy bắt đầu từ 3–5 phút, sau đó tăng dần khi con quen hơn.
⏰𝘾𝙝𝙞𝙖 𝙣𝙝𝙤̉ 𝙣𝙝𝙞𝙚̣̂𝙢 𝙫𝙪̣: Một bài tập dài có thể khiến trẻ cảm thấy quá tải. Thay vì nói: “Con viết hết trang này.” Hãy thử: “Con viết 2 dòng này trước nhé.” Khi nhiệm vụ rõ ràng và nhỏ hơn, trẻ sẽ dễ bắt đầu hơn.
⏰𝙏𝙖̣𝙤 𝙢𝙤̂𝙞 𝙩𝙧𝙪̛𝙤̛̀𝙣𝙜 𝙝𝙤̣𝙘 𝙩𝙖̣̂𝙥 𝙮𝙚̂𝙣 𝙩𝙞̃𝙣𝙝: Cha mẹ nên bố trí một góc học tập tránh xa các yếu tố gây xao nhãng như tivi, thiết bị điện tử hoặc đồ chơi. Đồng thời, không gian này cần có đầy đủ ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng học tập tiêu chuẩn, bàn ghế phù hợp với chiều cao của trẻ và được sắp xếp khoa học.
⏰𝙂𝙝𝙞 𝙣𝙝𝙖̣̂𝙣 𝙣𝙤̂̃ 𝙡𝙪̛̣𝙘 𝙘𝙪̉𝙖 𝙘𝙤𝙣: Thay vì chỉ chú ý khi con mất tập trung, hãy ghi nhận khi con cố gắng: “Con đã ngồi học được 5 phút rồi, rất tốt!” Sự khích lệ này giúp trẻ có động lực lặp lại hành vi tốt.
⏰𝙆𝙝𝙪𝙮𝙚̂́𝙣 𝙠𝙝𝙞́𝙘𝙝 𝙘𝙖́𝙘 𝙝𝙤𝙖̣𝙩 đ𝙤̣̂𝙣𝙜 𝙩𝙝𝙚̂̉ 𝙘𝙝𝙖̂́𝙩: Cha mẹ có thể cho trẻ tham gia vào các hoạt động vui chơi, tiêu tốn năng lượng trước khi tham gia vào những hoạt động cần sự chú ý và tập trung như chạy bộ nhẹ, đạp xe, nhảy dây, chơi bóng, tập yoga hoặc đơn giản là vận động ngoài trời mỗi ngày khoảng 30–45 phút. Trẻ vận động đều đặn sẽ ngủ tốt hơn, học tốt hơn và đặc biệt là khả năng tập trung sẽ được cải thiện.
🌈Khả năng tập trung của trẻ không phải tự nhiên mà có, mà cần được rèn luyện đúng cách mỗi ngày.
Một số lưu ý cho việc can thiệp!

Một số lưu ý cho việc can thiệp…

– Cho đến thời điểm hiện tại, chỉ có các phương pháp giáo dục – hành vi (can thiệp hành vi, các phương pháp theo tiếp cận ABA, giáo dục đặc biệt, âm ngữ trị liệu) đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc điều trị cho trẻ có các rối loạn phát triển. Các phương pháp khác chưa có bằng chứng về hiệu quả rõ ràng.

– Hầu hết các dạng rối loạn phát triển chưa xác định được nguyên nhân, do đó việc tìm nguyên nhân hay đổ tội sẽ không giúp gì cho trẻ, bố mẹ và gia đình.

– Không có phương pháp điều trị duy nhất nào phù hợp với mọi trẻ, việc can thiệp điều trị tường cần nhiều thời gian, sự tham gia tích cực của bố mẹ, gia đình và nhà trường.

– Tránh và hạn chế cho trẻ xem tivi, điện thoại, máy tính bảng, xem youtube và các chương trình tivi quá sớm và quá nhiều. Không cần cắt hoàn toàn nhưng không nên quá 1h/ngày, và luôn kèm với việc dạy dỗ khi xem, hoặc sử dụng như một phần thưởng.

– Thường xuyên có người kèm cặp, giao tiếp, nói chuyện, hướng dẫn, tránh để trẻ một mình trong thời gian dài.

– Khuyến khích sự tự lập và trải nghiệm cho trẻ: tạo cơ hội và điều kiện để trẻ làm mọi việc trong khả năng của mình kèm theo sự hướng dẫn, củng cố và động viên.

– Ngoài các kỹ năng ngôn ngữ (ví dụ nói) và nhận thức (ví dụ nhận biết sự vật hiện tượng, con số, chữ cái) nên cho trẻ học hỏi và trải nghiệm các kỹ năng xã hội (ví dụ cách nói chuyện, giao tiếp, kết bạn…)

Trang web hữu ích:

– http://tranvancong.net/tailieu (gồm các tài liệu liên quan, phù hợp theo từng dạng vấn đề trẻ gặp phải)

– http://tretuky.com (trang web của Câu lạc bộ Gia đình trẻ tự kỷ Hà Nội)

– https://sites.google.com/site/nuoicontuky (các thông tin thực chứng và tin cậy về rối loạn phổ tự kỷ)

3 𝘾𝙃𝙄̀𝘼 𝙆𝙃𝙊́𝘼 Đ𝙀̂̉ 𝙂𝙄𝘼𝙊 𝙏𝙄𝙀̂́𝙋 𝙃𝙄𝙀̣̂𝙐 𝙌𝙐𝘼̉ 𝘾𝙐̀𝙉𝙂 𝘾𝙊𝙉
Một mối quan hệ tích cực sẽ được xây dựng dựa trên sự giao tiếp tích cực. Khi bạn giao tiếp hiệu quả cùng con, bạn sẽ dễ dàng chia sẻ với trẻ nhiều chủ đề chung, đặc biệt là khi trẻ lớn lên.
Có rất nhiều ý tưởng xung quanh chủ đề “Làm thế nào để giao tiếp hiệu quả cùng con”, có thể gom chúng thành 3 ý lớn như sau:
1. Luôn khen ngợi trẻ:
– Ghi nhận mọi nỗ lực của trẻ
– Khen ngợi hành vi phù hợp của trẻ
– Không hối lộ trẻ: Một vài hành vi “hối lộ trẻ” mà bạn có thể dễ dàng nhìn thấy hằng ngày như: “con ăn đi rồi mẹ cho xem ti vi”. Việc đưa ra các phần thưởng như kẹo, ti vi cho những hoạt động cơ bản hằng ngày có thể tạm thời tỏ ra hiệu quả vì trẻ sẽ có động lực làm ngay hoạt động đó. Tuy nhiên, về lâu dài, động lực này sẽ không còn hiệu quả nữa, trẻ sẽ có một sở thích mới và sẽ “đòi” có được phần thưởng rồi mới thực hiện hoạt động. Nếu bạn không đáp ứng, trẻ sẽ nảy sinh các hành vi không mong đợi như: gào khóc, ăn vạ. Trẻ sẽ không hiểu tại sao lúc này trẻ thực hiện một hành vi nào đó thì được thưởng, lúc khác thì không. Trẻ cũng cảm thấy mất niềm tin với bạn về sự không thống nhất mà bạn đang thực hiện. Do vậy, bạn hãy cố gắng đặt ra các yêu cầu rõ ràng và phù hợp về những gì bạn muốn trẻ làm, khuyến khích, khen ngợi vào hành vi trẻ thể hiện tốt để gia tăng động lực tự nhiên của trẻ.
2. Dành sự chú ý cho trẻ
– Lắng nghe trẻ nói
Bạn hãy thể hiện sự lắng nghe tích cực của mình bằng cách:
+ Dừng lại việc bạn đang làm và sử dụng ngôn ngữ cơ thể để cho trẻ thấy bạn đang lắng nghe. Ví dụ: nhìn vào trẻ, mỉm cười khích lệ,…
+ Quan sát nét mặt và ngôn ngữ cơ thể của trẻ và cố gắng hiểu những gì trẻ đang muốn thể hiện.
+ Hạ người xuống ngang tầm với trẻ.
+ Không ngắt ngang lời của trẻ, đảm bảo trẻ có thể diễn đạt hết suy nghĩ, cảm xúc của trẻ.
– Diễn giải lại những gì bạn nghe được từ trẻ: Bằng cách lặp lại hoặc diễn đạt lại những gì trẻ đang nói, bạn sẽ giúp trẻ hiểu rằng bạn đang rất quan tâm đến con. Và chính bạn cũng hiểu và xác nhận một cách chính xác điều trẻ đang muốn thể hiện là gì. Bạn không cần lặp lại chính xác những gì trẻ nói mà có thể thêm chi tiết, rút ngắn hoặc làm rõ hơn ý của trẻ. Đây cũng là cơ hội tốt để bạn làm mẫu ngôn ngữ cho trẻ.
– Diễn giải cảm xúc của trẻ: Bạn có thể quan sát và mô tả lại cảm xúc của con thông các biểu hiện cơ thể như: nét mặt, giọng điệu,… Điều này sẽ giúp trẻ biết được chính xác cảm xúc mình đang có là gì và hiểu rằng việc thể hiện cảm xúc là điều phù hợp, ngay cả khi con có những cảm xúc thiếu cân bằng như: tức giận, thất vọng,…
– Cân nhắc đến khả năng nghe, hiểu và khả năng chú ý của trẻ: Bạn không thể yêu cầu trẻ 1 tuổi ngồi yên, chăm chú trong khoảng 15 phút với những câu hướng dẫn bao gồm 3-4 từ của bạn. Bạn cũng không thể buộc trẻ 2 tuổi chú ý xuyên suốt hoạt động 30 phút với những câu miêu tả dài của người lớn. Đưa ra các yêu cầu vừa sức, sử dụng ngôn ngữ đơn giản, phù hợp với khả năng hiểu của trẻ sẽ giúp khuyến khích trẻ nỗ lực thực hiện hoạt động và có được thành công ngay sau đó.
3. Tạo ra thời gian chơi đặc biệt
Giờ chơi đặc biệt là thời điểm tuyệt vời để bạn có thể xây dựng được mối quan hệ tốt đẹp với trẻ. Đồng thời, đó cũng là thời điểm bạn có thể dạy trẻ những kỹ năng hay hành vi ứng xử phù hợp. Đây là lúc bạn nên tập trung vào những điều tích cực mà trẻ đang cố gắng thể hiện.
Để tạo ra thời gian chơi đặc biệt cùng trẻ, bạn có thể:
– Tạo ra một không gian chơi và thời gian chơi cố định hằng ngày. Đây là thời điểm mà bạn chỉ tập trung vào mình trẻ mà thôi.
– Dành ít nhất 5-10 phút mỗi ngày cho thời gian chơi đặc biệt cùng con.
– Luôn để trẻ dẫn dắt hoạt động.
– Mô tả những gì trẻ đang làm.
– Khen ngợi, ghi nhận tất cả nỗ lực của trẻ.
– Mô tả cảm xúc mà trẻ đang cos.
– Hạn chế việc hỏi hay yêu cầu, ra lệnh trẻ.
– Hãy đảm rằng, giờ chơi với con luôn luôn vui vẻ.
VUI CHƠI VÀ SỰ PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ CỦA TRẺ
“Chơi thường được nói đến như là sự giải tỏa sau những giờ học căng thẳng. Nhưng với trẻ em, chơi là quá trình học tập nghiêm túc. Chơi thực sự là công việc của tuổi thơ.” (Fred Rogers)
Vui chơi là một trong những cách thức quan trọng để trẻ học hỏi về thế giới xung quanh. Vui chơi giúp trẻ học thêm nhiều kỹ năng mới, giúp thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển về nhận thức, tư duy, tình cảm xã hội, ngôn ngữ. Quan trọng hơn, trong khi chơi, trẻ sẽ có cơ hội cùng chơi và giao tiếp với người lớn cũng như bạn bè đồng trang lứa. Lúc này, trẻ học được cách hòa đồng cùng với mọi người, học cách giải quyết vấn đề và cách làm thế nào để giao tiếp và sử dụng ngôn ngữ một cách hiệu quả. Do vậy, chơi và sự phát triển ngôn ngữ có mối liên hệ vô cùng chặt chẽ với nhau.
1. Chơi phát triển khi trẻ phát triển:
Trong những năm tháng đầu đời, trẻ thường cho mọi thứ vào miệng hoặc chỉ ném đồ chơi đi. Đây là cách trẻ trải nghiệm và học được sự khác biệt về cảm giác và mùi vị của các đồ vật khác nhau. Sau đó, trẻ bắt đầu học cách xây dựng các hình khối, chơi với ô tô, tàu hỏa. Trẻ học cách gọi tên các đồ vật và hiểu được rằng các đồ vật có thể đi cùng nhau, và chúng có thể chơi đồ chơi bằng nhiều cách khác nhau. Trong khi chơi, trẻ có thể học được các danh từ (tên của đồ vật), động từ (các từ chỉ thao tác hoặc hành động với đồ vật) và cách mô tả chúng. Trẻ học cách khám phá các đồ vật và cảm nhận chúng: những đồ chơi này để ở đâu, nó to hay nhỏ,…
Khi trẻ lớn lên, chúng bắt đầu học cách sử dụng một đồ vật để thay thế cho những thứ khác. Ví dụ: một khối gỗ trở thành một cái xe ô tô hoặc một cái điện thoại, các mảnh ghép trở thành cát xây dựng,… Trẻ vừa chơi, vừa gọi tên những đồ vật mà chúng nghĩ ra. Đây là sự kết nối tuyệt vời giữa sự vật và lời nói của trẻ. Để phát triển ngôn ngữ và giao tiếp một cách có ý nghĩa, trẻ cần thiết phải có trí tưởng tượng, kỹ năng diễn giải và tư duy tốt. Trẻ cần có khả năng phản hồi lại với các biểu tượng một cách phù hợp. Nếu trẻ không có nền tảng vững chắc về ngôn ngữ hiểu, ngôn ngữ diễn đạt, trẻ sẽ không thể nào nói về trò chơi của mình và thể hiện lại ý tưởng chơi một cách dễ hiểu cho người khác được. Như vậy, có thể nói rằng, chơi và ngôn ngữ song hành cùng nhau trong tiến trình một em bé lớn lên. Kỹ năng chơi phải phát triển đến một trình độ nhất định trước khi có các kỹ năng ngôn ngữ tương ứng (Westby & White, 2014).
2. Trẻ em có thể chơi với bất cứ thứ gì chúng có:
Với trẻ em, đồ chơi không cần phải là những thứ quá đắt tiền. Một cái chăn để chơi ú òa hay một vài cái lá khô cũng có thể trở thành một món đồ chơi thú vị với trẻ. Bạn sẽ ngạc nhiên khi chỉ với một cái chai, một vài hạt đậu, thìa, cốc mà trẻ có thể chơi được cả buổi. Từ việc chơi khám phá như: cho hạt đầu vào chai và lắc để phát ra âm thanh; đến việc chơi tưởng tượng như: đổ hạt đậu ra cốc và giả vờ xúc ăn. Trẻ em thường có xu hướng thích những đồ vật thật, liên quan đến hoạt động hằng ngày như: cốc, điều khiển tivi,… hơn là đồ chơi. Thậm chí, với trẻ em, cha mẹ chính là đồ chơi tốt nhất của mình.
3. Sức mạnh của vui chơi đối với sự phát triển ngôn ngữ:
Trẻ học ngôn ngữ và các kỹ năng khác khi chúng chia sẻ hoạt động chơi với cha mẹ hoặc người bạn cùng chơi của mình. Trẻ quan sát cách cha mẹ thao tác với đồ chơi và bắt chước lặp lại thao tác đó. Trẻ quan sát cách cha mẹ nói chuyện và nỗ lực đáp lại bằng lời nói, cử chỉ, điệu bộ, ánh mắt, nét mặt,… Trẻ học cách tư duy, giải quyết vấn đề từ cha mẹ. Những học hỏi này của trẻ là tự nhiên và chủ động.
– Thông qua vui chơi, trẻ học cách gọi tên đồ vật, học đếm, học miêu tả đồ vật,…
– Trẻ học cách chơi với ngôn ngữ như: tạo ra các âm thanh, tư vựng khác nhau trong khi chơi cùng người khác.
Chơi giúp vốn từ vựng của trẻ trở nên phong phú hơn.
Chơi giúp phát triển kỹ năng lắng nghe và làm theo yêu cầu/ hướng dẫn.
Chơi giúp phát triển các kỹ năng xã hội và lần lượt.
Ngôn ngữ phát triển và cũng trở nên phức tạp hơn trong khi trẻ chơi.
Đối với trẻ sơ sinh: chơi có nghĩa là khám phá các đồ vật như: gõ, đập, cho vào miệng, liếm,…
Đối với trẻ nhỏ: chơi là việc xây dựng các khối nhỏ lại với nhau, đẩy xe ô tô, thổi bong bóng,…
Đối với trẻ trong giai đoạn nhà trẻ: chơi có nghĩa là việc giả vờ cho búp bê ăn, giả vờ nói chuyện điện thoại, giả vờ là một nhân vật nào đó như: bác sĩ, lính cứu hỏa,…
Và giờ nếu có ai đó thắc mắc “Học gì mà chẳng thấy ngồi vào bàn, chỉ thấy chơi thế?” thì chắc chắn các ba mẹ đã có câu trả lời rồi, đúng không ạ?
Có thể là hình ảnh về 10 người, mọi người đang đứng và văn bản
5 HOẠT ĐỘNG GIÚP TRẺ PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ
Thường xuyên nói chuyện với con: Nói chuyện với con là phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ vô cùng đơn giản và hiệu quả. Trong những sinh hoạt hàng ngày, cha mẹ có thể đặt những câu hỏi đơn giản cho bé, kết hợp với sử dụng nhiều từ vựng khi nói về đồ vật, con vật hay các hoạt động xung quanh chúng ta. Chẳng hạn thay vì nói “Con chó nhà bên cạnh” thì hãy nói “Con chó có tên A, là giống chó B, nó có bộ lông màu trắng, nó rất hung dữ”. Với cách nói chuyện sống động, rõ ràng như vậy, trẻ sẽ tích lũy được nhiều vốn từ hơn.
Kể chuyện cho con nghe: Hãy kể cho con nghe những câu chuyện tưởng tượng hoặc thực tế nhưng có diễn biến rõ ràng, có mở đầu, diễn biến, có cao trào, có kết thúc. Cha mẹ nên sử dụng từ vựng phong phú để thể hiện nội dung câu chuyện và lưu ý nội dung có chủ đề con yêu thích để thu hút sự chú ý của con vào câu chuyện hơn.
Tạo cơ hội cho trẻ đi và nhìn nhiều hơn: Cha mẹ nên đưa trẻ ra ngoài nhiều hơn, cho trẻ tự do chạy nhảy tìm tòi khám phá cuộc sống xung quanh dưới sự giám sát của cha mẹ. Đây chắc chắn sẽ là khoảng thời gian tuyệt vời để gia đình thư giãn, gắn kết với nhau và đặc biệt qua hoạt động này, cha mẹ có thể chia sẻ và giới thiệu cho con những điều mới mẻ từ những sự vật hiện đang xảy ra để làm phong phú vốn từ cũng như kỹ năng sử dụng ngôn ngữ cho con.
Hát cùng nhau: Hát là phương thức vô cùng dễ dàng để trẻ cảm nhận ngôn ngữ. Cha mẹ và các thành viên trong gia đình có thể cùng trẻ hát những ca khúc vui nhộn, dễ hiểu, trẻ sẽ tiếp thu được lượng từ vựng và cách biểu đạt ngôn ngữ nhiều hơn.
Không bao giờ cười cách phát âm hay cách dùng từ của con: Trẻ từ 3 tuổi đã có thể nói về những vấn đề trẻ quan tâm, tuy nhiên cách biểu đạt còn ngô nghê, có trẻ còn ngọng rất nhiều. Những lúc trẻ nói chưa đúng, cha mẹ không nên cười con, trẻ sẽ xấu hổ, thậm chí không dám nói hay thể hiện cảm xúc nữa. Do vậy, cha mẹ hãy nói mẫu cho trẻ cách biểu đạt, cách dùng từ đúng để trẻ hiểu và sửa những lần sau. Đừng quên khen ngợi, động viên để trẻ thoải mái nói những gì trẻ nghĩ và muốn nói ra.
Có thể là tranh biếm họa về một hoặc nhiều người và văn bản
HÌNH THÀNH THÓI QUEN ĐI NGỦ CHO TRẺ
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng 83% trẻ tự kỷ có vấn đề về giấc ngủ, chẳng hạn như khó ngủ hoặc thức giấc vào giữa đêm. Mất ngủ ảnh hưởng lớn đến hành vi của trẻ trong suốt cả ngày, đến nhận thức chung và khả năng kiểm soát cảm xúc của trẻ.
Những thủ thuật can thiệp giấc ngủ với trẻ:
Sắp đặt môi trường, để trẻ ngủ cố định tại một nơi với những đồ vật theo thói quen của trẻ.
– Cho trẻ ngủ vào một thời gian cố định trong ngày.
Không cho trẻ ăn các thức ăn có chứa cafein trước giờ đi ngủ.
Không để trẻ vận động quá nhiều.
Sử dụng lịch trình bằng hình ảnh để trẻ biết được thứ tự các hoạt động cần thực hiện trong ngày.
Bố mẹ hãy thử áp dụng xem sao nhé!
Có thể là tranh biếm họa về văn bản cho biết 'CHUYÊNBIET SƠN Dạy trẻ thói quen đi ngủ >>>>'
CÁC HOẠT ĐỘNG TĂNG CƯỜNG KỸ NĂNG CHÚ Ý CHO TRẺ TỰ KỶ
Sắp đặt môi trường:
Không để đồ chơi trước mặt hoặc trong tầm với của trẻ
– Không gian yên tĩnh, ít tiếng ồn
Sử dụng bàn ghế phù hợp với từng trẻ.
Cho trẻ ngồi, mặt đối mặt, ngang tầm mắt, gọi tên trẻ trong mỗi hoạt động.
Nương theo sở thích của trẻ.
Thu hút sự chú ý thông qua thị giác.
Đợi cho đến khi nhận thấy trẻ đã nhìn hoặc nghe thấy mới tiếp tục hoạt động khác.
Có thể là hình ảnh về 2 người, trẻ em và văn bản
CÁC KĨ NĂNG CƠ BẢN CHA MẸ CẦN CÓ ĐỂ DẠY CON TẠI NHÀ

CÁC KĨ NĂNG CƠ BẢN CHA MẸ CẦN CÓ ĐỂ DẠY CON TỰ KỶ TẠI NHÀ
(Phần 1)

1. Gọi tên trẻ:
Thường xuyên gọi tên trẻ để lôi kéo sự chú ý của trẻ và giúp trẻ nhận ra bản thân, tăng khả năng đáp ứng khi bố mẹ gọi
Gọi tên trẻ trong các hoạt động, trong các trò chơi, khi sai việc trẻ:
Ví dụ: “An. Đưa mẹ bóng”, “An. Con gà đâu?”

2. Ngang tầm mắt:
Ngồi ở vị trí ngang tầm mắt với trẻ, giúp trẻ được giao tiếp mắt với người đối diện, duy trì tần suất và thời gian giao tiếp mắt khi có cơ hội.
Trước tiên hãy sử dụng những đồ chơi, đồ ăn, vật hoặc là hoạt động mà trẻ thích, có hứng thú để trẻ chủ động nhìn mắt nhiều hơn.

3. Theo dõi và tham gia:
Quan sát các hoạt động của trẻ sau đó tham gia hoạt động đó cùng với trẻ. Trẻ là người dẫn dắt vào hoạt động, chơi cùng với trẻ để tạo sự gắn kết, mối quan hệ gần gũi với trẻ, sau đó thay đổi và tạo ra những cách chơi cho phù hợp.

4. Tập ngồi:
Tập ngồi giúp trẻ tập trung chú ý để hoàn thành được nhiệm vụ, biết chờ đợi và biết cách chơi lần lượt. Khi cho trẻ tập ngồi, cần tránh, loại bỏ các yếu tố gây xao nhãng và mất tập trung như: tiếng ồn (tivi, chuông điện thoại, tiếng nói chuyện), các đồ chơi xung quanh (gọn gàng, tránh ở trong tầm nhìn của trẻ). Vị trí ngồi nên là một góc hẹp, trẻ khó di chuyển khỏi vị trí.

5. Đợi và làm theo lần lượt:
– Trong các hoạt động cần tạo ra sự tương tác, đó là chờ đợi và luân phiên theo lượt. Khi người lớn biết đợi và luân phiên với trẻ, trẻ cũng sẽ học được kĩ năng đợi và luân phiên với người khác.
– Đợi và làm theo lần lượt là kĩ năng giúp trẻ trở thành một người biết giao tiếp thật sự.

(Còn tiếp)

Có thể là hình ảnh về 4 người, trẻ em, bánh ngọt và văn bản cho biết '>>> CÁC KỲ NĂNG CƠ BẢN CHA MẸ CẦN CÓ ĐỂ DẠY CON (PHẦN 1)'

Làm gì khi trẻ không thích vận động?
Mỗi trẻ rối loạn phát triển sẽ có những đặc điểm khác nhau. Có những trẻ có thể vận động rất nhiều nhưng cũng có những trẻ thường thích chơi một mình với những đồ chơi quen thuộc. Vậy cần hỗ trợ trẻ như thế nào để con thích vận động và tham gia các hoạt động cùng mọi người nhiều hơn?
⛹️‍♀️ Tìm hiểu nguyên nhân trẻ không thích thể thao. Có thể do: sức khỏe yếu, không thích cạnh tranh, hoặc chưa tìm được môn thể thao phù hợp.
🤾🏻 Hạn chế thời gian sử dụng các thiết bị điện tử: Dành nhiều thời gian sử dụng các thiết bị điện tử có thể làm trẻ không muốn tham gia vào các hoạt động thực tế. Chúng ta có thể thay thế điện thoại, iPad,… bằng những hoạt động vui chơi, vận động cho trẻ trải nghiệm trực tiếp nhiều hơn.
🤽‍♀️ Tạo điều kiện cho trẻ vận động: Muốn trẻ vận động nhiều hơn, cha mẹ cần tạo môi trường phù hợp. Trong cuộc sống hàng ngày, cha mẹ có thể tranh thủ “nhờ” bé làm các việc vặt ngay trong gia đình như: cùng bố mẹ lau dọn nhà cửa; rủ trẻ cùng đi lên đi xuống tầng cầu thang mỗi khi có việc cần.
🏋🏻‍♀️ Tìm các hoạt động trẻ yêu thích: Trẻ em mỗi khi được tham gia vào hoạt động yêu thích là có thể chơi miệt mài đến mức chẳng còn biết mệt là gì. Do đó, cha mẹ cố gắng cho trẻ tham gia các hoạt động khác nhau và để tìm ra những hoạt động trẻ yêu thích.
🏄🏻 Đưa trẻ ra ngoài: Đôi khi, không gian trong nhà hơi hẹp, khó cho trẻ vận động, cha mẹ sắp xếp cho con ra ngoài nhiều hơn để trẻ thỏa sức vui chơi, vận động. Cha mẹ có thể tổ chức các chuyến đi dã ngoại ở các khu du lịch, vừa tạo cơ hội cho trẻ vận động, vừa cho bé khám phá cuộc sống xung quanh.
Liên hệ
icons8-exercise-96 chat-active-icon chat-active-icon